Przeciętne polskie gospodarstwo domowe produkuje rocznie od 200 do 350 kg odpadów komunalnych. Znaczną część z nich można zredukować przed wyrzuceniem – zarówno przez lepszą segregację, jak i przez zmiany nawyków zakupowych i konsumpcyjnych.
Segregacja odpadów w Polsce – aktualne zasady
Od 2019 roku obowiązuje w Polsce jednolity system pięciu frakcji odpadów zbieranych selektywnie. Szczegółowe zasady określa ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
Pięć pojemników i co do nich trafia
- Żółty (metale i tworzywa sztuczne): puszki aluminiowe i stalowe, butelki PET po napojach, opakowania plastikowe po kosmetykach i produktach spożywczych, folie i torebki.
- Niebieski (papier): gazety, kartony, opakowania papierowe, torby papierowe. Nie wrzucać: papieru z folią, kartonów po napojach (oddzielna frakcja).
- Zielony (szkło): butelki, słoiki, szkło okienne (w PSZOK). Nie wrzucać: luster, ceramiki, porcelany, żarówek.
- Brązowy (bio): odpadki warzywne i owocowe, skorupki jaj, fusy od kawy i herbaty, skoszona trawa, liście. Nie wrzucać: mięsa, nabiału, oleju.
- Czarny/szary (zmieszane): wszystko, co nie mieści się w innych frakcjach – np. pieluchy, zużyte chusteczki, ceramika.
Aktualne wytyczne segregacji dla poszczególnych gmin dostępne są na stronach urzędów lub w wyszukiwarce odpadów Ministerstwa Klimatu i Środowiska.
Punkt Selektywnej Zbiórki Odpadów Komunalnych (PSZOK)
PSZOK to miejsce, gdzie można bezpłatnie oddać odpady problemowe, których nie wrzuca się do domowych pojemników. Prawo do bezpłatnego korzystania z PSZOK wynika z opłacania opłaty za odbiór odpadów komunalnych.
Co można oddać w PSZOK:
- Zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny (pralki, lodówki, laptopy)
- Baterie i akumulatory
- Leki przeterminowane
- Farby, lakiery, kleje – odpady niebezpieczne
- Opony samochodowe (do 4 sztuk rocznie)
- Odpady budowlane z remontów (do określonej ilości)
- Meble i gabaryty
Kompostowanie w domu i na działce
Kompostowanie odpadów organicznych eliminuje od 30 do 40 procent objętości domowych śmieci przy jednoczesnym wytwarzaniu nawozu do ogrodu lub doniczek.
Co nadaje się do kompostownika:
- Obierki warzyw i owoców
- Fusy od kawy i herbaty (razem z woreczkiem papierowym)
- Skorupki jaj
- Skoszona trawa, liście, resztki roślin z ogrodu
- Kartony, papier bez zadruku (drobno pocięte)
Czego nie wkładać do kompostownika:
- Mięso, ryby, nabiał – powodują nieprzyjemny zapach i przyciągają gryzonie
- Rośliny chore lub zaatakowane przez szkodniki
- Popiół z węgla (dozwolony jest popiół z drewna)
- Cytrusy w dużych ilościach – spowalniają rozkład
W mieszkaniu bez ogrodu alternatywą jest kompostownik bokashi – zamknięty system fermentacji, który nie wytwarza zapachu i mieści się pod zlewem.
Niemarnowanie żywności – skąd wyrzucamy tyle jedzenia
Według danych Banku Żywności, Polacy wyrzucają rocznie ponad 4,8 miliona ton żywności. Większość pochodzi z domów prywatnych.
Zasady ograniczające marnowanie:
- Planowanie zakupów: lista przed wyjściem do sklepu zmniejsza impulsy zakupowe i zakupy zbędnych produktów.
- Zasada FIFO: z lodówki i spiżarni sięgać po produkty z najkrótszą datą ważności (First In, First Out).
- Zamrażanie: pieczywo, mięso, zupy i wiele innych produktów można zamrażać i odmrażać stopniowo.
- Przerabianie resztek: resztki gotowanych warzyw można zamienić w zupę kremową lub farsz. Czerstwy chleb – na grzanki lub tartę.
- Właściwe przechowywanie: większość warzyw przechowuje się dłużej bez plastikowego opakowania, w przewiewnym miejscu.
Ograniczanie opakowań jednorazowych
Opakowania jednorazowe stanowią znaczną część odpadów komunalnych. Kilka prostych zmian zakupowych redukuje ich ilość bez istotnego wpływu na wygodę życia.
- Wielorazowe torby zakupowe – bawełna, jutowa lub siatka zamiast torebki foliowej
- Butelka filtrująca zamiast wody butelkowanej
- Pojemniki szklane lub ze stali nierdzewnej do przechowywania żywności
- Zakup produktów sypkich (mąka, ryż, kasze) w opakowaniach papierowych lub ze sklepów bez opakowań
- Mydło w kostce zamiast płynnego w plastikowym dozowniku
Więcej informacji o selektywnej zbiórce odpadów znajdziesz na stronach Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska.
